W styczniu 2026 r. sejmowe podkomisje — podkomisja stała ds. zdrowia publicznego i podkomisja stała ds. budownictwa, gospodarki przestrzennej i poczty, działające w ramach Komisji zdrowia i Komisji infrastruktury — poświęciły swoje posiedzenia problemowi nadmiernego zanieczyszczenia sztucznym światłem i możliwościom jego uregulowania w polskim systemie prawnym. Debata wynikała z rosnącego zainteresowania negatywnym wpływem światła nocnego na zdrowie ludzi, funkcjonowanie środowiska przyrodniczego, bezpieczeństwo przestrzenne i jakość życia oraz z faktu, że obecne prawo nie zawiera kompleksowej definicji i zasad przeciwdziałania temu zjawisku.
Podczas posiedzeń, które odbyły się 21 i 23 stycznia, wysłuchano ekspertów z administracji publicznej, środowisk naukowych oraz organizacji pozarządowych. Ministerstwo Zdrowia podkreśliło, że nadmierna ekspozycja na sztuczne światło nocą zaburza rytm okołodobowy organizmu, zakłóca syntezę melatoniny i wiąże się z szeregiem problemów zdrowotnych, w tym zaburzeń snu i ryzykiem chorób przewlekłych. Ministerstwo Klimatu i Środowiska potwierdziło, że dostrzega problem, jednak wskazało na trudności z wpisaniem zanieczyszczenia światłem jako kategorii oddziaływania w ustawie „Prawo ochrony środowiska” ze względu na wymagania dotyczące udokumentowania szkodliwości i określenia bezpiecznych poziomów ekspozycji.
W obradach uczestniczyli przedstawiciele organizacji społecznych, w tym naukowcy i eksperci zajmujący się ochroną środowiska, zdrowiem publicznym, planowaniem przestrzennym oraz problematyką światła nocnego, jak również przedstawicielstwo Rzecznika Praw Obywatelskich. Eksperci przywoływali przykłady rozwiązań z innych krajów europejskich, które wprowadziły normy dotyczące ograniczeń emisji światła nocnego czy ochrony tzw. ciemnego nieba, oraz argumentowali za potrzebą wzmocnienia ram prawnych w Polsce.
W ramach tych obrad głos zabrało także Stowarzyszenie POLARIS-OPP prowadzące Program Ciemne Niebo - Polska od 2005 roku. W swoim stanowisku organizacja zaakcentowała, że problem nadmiernego sztucznego światła przestał dotyczyć wyłącznie astronomii czy estetyki krajobrazu nocnego i stał się istotnym zagadnieniem zdrowia publicznego. Wskazano, że sztuczne światło jest formą zanieczyszczenia, którą można kontrolować poprzez właściwe projektowanie i eksploatację oświetlenia zewnętrznego — redukując kierunkowość, natężenie i czas świecenia lamp bez pogarszania bezpieczeństwa, a często przy jego poprawie dzięki ograniczeniu olśnienia i nadmiernych kontrastów. Jako przykład udanych praktyk podkreślono doświadczenia z Sopotni Wielkiej, która uzyskała tytuł International Dark Sky Community i wdrożyła racjonalną politykę oświetleniową w praktyce — co dowodzi, że kompromis między funkcjonalnym oświetleniem a ochroną środowiska i zdrowia jest możliwy do osiągnięcia.
Debata sejmowa o zanieczyszczeniu światłem — jak wynika z przedstawionych stanowisk — stanowi istotny krok ku uświadomieniu tego problemu na szczeblu ustawodawczym i może zapoczątkować prace nad odpowiednimi regulacjami, które łączą ochronę środowiska, zdrowia publicznego i racjonalne wykorzystanie światła w przestrzeni publicznej. Czy tak się jednak stanie - zobaczymy.
Zobacz treści drugiego stanowiska Stowarzyszenia POLARIS - OPP:
